Pişmiş yemek buzdolabında kaç gün durur? Saklama ve yeniden ısıtma
Pişmiş yemek buzdolabında yalnız birkaç gün durur; bir haftalık yemeği dolapta saklamak güvenli sayılmaz. Et, tavuk, balık ve pilav en kısa süre saklanacaklardır. Haftada bir pişiriyorsanız yemeği soğuyunca porsiyonlara bölün, birkaç günlüğünü dolaba, kalanını aynı gün dondurucuya koyun. Isıtırken her yeri buharı tütene kadar ısınsın.
Kalan yemek neden çabuk bozulur?
Pişirmek mikropların çoğunu öldürür, ama yemek soğurken ortamdaki mikroplar yeniden çoğalmaya başlar. Buzdolabı bu çoğalmayı yavaşlatır, durdurmaz. Dünya Sağlık Örgütü'nün gıda güvenliği bilgi notunda, Listeria adlı mikrobun buzdolabı sıcaklığında da çoğalabildiği yazar. Bu yüzden dolaptaki yemek her gün biraz daha risk taşır.
Örgüt, güvensiz gıdanın en çok bebekleri, küçük çocukları, yaşlıları ve hastaları etkilediğini de belirtir. 50 yaşını geçince, özellikle şeker hastalığı, böbrek hastalığı ya da bağışıklığı baskılayan bir ilaç varsa, bozulmuş yemekten kaynaklanan bir hastalık daha ağır geçebilir. Bu kurallar bu yüzden ileri yaşta daha önemlidir.
Pişmiş yemek kaç gün içinde yenmeli?
Süre birkaç günle sınırlıdır ve yemeğin türüne göre değişir. Bu yazıda her yemek için ayrı bir gün sayısı vermiyoruz; çünkü süre dolabınızın soğukluğuna, yemeğin dolaba ne kadar çabuk girdiğine ve kabın kaç kez açılıp kapandığına da bağlıdır. Pratik kural şudur: bugün pişirdiğinizi önümüzdeki birkaç gün içinde bitirin, haftanın sonuna bırakmayın. Bitiremeyeceğinizi düşünüyorsanız pişirdiğiniz gün dondurun.
Dolabınızın gerçekten soğuk olup olmadığını bilmiyorsanız, marketten alınabilen küçük bir buzdolabı termometresi işinizi kolaylaştırır. Kapı rafı dolabın en az soğuk yeridir; pişmiş yemeği iç raflara koyun. Sık açılan kapı da içerinin ısınmasına yol açar.
- En kısa süre saklananlar: Kıymalı yemek, tavuk, balık, pilav ve makarna, yumurtalı yemekler, kremalı ve sütlü soslar.
- Biraz daha dayanıklı olanlar: Etsiz zeytinyağlılar, kuru baklagil yemekleri ve sebze çorbaları. Bunlar da birkaç günü aşmamalı.
- Görünüşe güvenmeyin: Hastalık yapan mikropların çoğu yemeğin kokusunu ve görünüşünü değiştirmez. "Kokmuyor" demek güvenli olduğu anlamına gelmez.
Yemek soğumadan buzdolabına konur mu?
Sıcak tencereyi dolaba koymak dolabın içini ısıtır; ama yemeği tezgâhta saatlerce bekletmek daha büyük bir risktir. Dünya Sağlık Örgütü'nün beş anahtarından biri, yemeği uygun sıcaklıkta tutmaktır. Pratikte şunu yapın: yemeği ocaktan alınca küçük ve sığ kaplara bölün. Küçük kap çabuk soğur. Buharı çıkınca kapağını kapatıp dolaba koyun. Koca tencereyi gece boyunca ocağın üstünde bırakmayın.
Kalan yemek nasıl saklanır?
- Kapaklı kap: Yemeği tencereden alıp kapaklı cam ya da saklama kabına aktarın. Açık tabak dolaptaki diğer yiyeceklere koku ve damla bulaştırır.
- Tarih yazın: Kapağa küçük bir kâğıtla pişirme gününü yazın. Tek kişilik mutfakta "bu ne zamandı" sorusu en sık yaşanan karışıklıktır.
- Çiğ ile pişmişi ayırın: Çiğ et ve tavuğu en alt rafa, pişmiş yemeği üst raflara koyun. Çiğ etin suyu pişmiş yemeğe damlamasın. Bu da örgütün beş anahtarından biridir.
- Dolabı tıka basa doldurmayın: Soğuk havanın dolaşması gerekir.
- Porsiyonlayın: Bir tencere yemeği tek seferlik porsiyonlara bölmek, her gün tüm tencereyi ısıtıp soğutmanın önüne geçer.
Haftalık pişirme ve saklama düzenini tek kişilik mutfak planı sayfasında adım adım anlattık.
Yemek nasıl ısıtılır, kaç kez ısıtılabilir?
Yalnız yiyeceğiniz porsiyonu ayırıp ısıtın. Isıtırken yemeğin ortası da dahil her yeri buharı tütecek kadar sıcak olmalı; çorba ve sulu yemekleri kaynayana kadar ısıtın. Mikrodalgada ısıtırken arada karıştırın, çünkü kenarlar ısınırken orta soğuk kalabilir. Isıtılıp yenmeyen kısmı yeniden dolaba koymayın; her ısıtma ve soğuma mikroplara yeni bir fırsat verir. Bu yüzden bir yemeği bir kez ısıtmayı kural edinin.
Dondurucu ne kadar işe yarar?
Dondurmak mikropları öldürmez, çoğalmalarını durdurur. Yemeği pişirdiğiniz gün, soğuyunca porsiyonlayıp dondurun; dolapta birkaç gün bekledikten sonra dondurmak bu günleri geri getirmez. Çözerken tezgâhta bırakmayın; bir gece önceden buzdolabına alın ya da doğrudan ocakta ısıtın. Çözülmüş yemeği yeniden dondurmayın. Kuru fasulye, mercimek çorbası, etli sebze yemekleri ve köfte dondurucuya iyi gelir; patatesli ve yoğurtlu yemeklerin kıvamı bozulabilir.
Hangi durumda yemek dökülmeli?
- Pişirme gününü hatırlamıyorsanız.
- Tezgâhta ya da ocakta gece boyunca beklediyse.
- Kokusu, rengi ya da kıvamı değiştiyse, üstünde köpük ya da küf varsa. Küflü yemeğin küflü yerini alıp kalanını yemeyin.
- Bir kez ısıtılıp yeniden soğuduysa.
Az pişirmek israfı en çok azaltan yoldur. Tek kişilik akşam yemeği önerileri için yaşlılar için akşam yemeği yazısına bakabilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Yemekten sonra kusma, ishal, karın ağrısı ve ateş olursa bol sıvı alın. Kusma ya da ishal bir günden uzun sürerse, idrar azalırsa, baş dönmesi ya da kanlı dışkı olursa hekiminize başvurun. İdrar söktürücü, tansiyon ya da şeker ilacı kullanıyorsanız, sıvı kaybı daha çabuk sorun yaratabileceği için daha erken arayın ve ishal sürerken ilaçlarınızı nasıl alacağınızı sorun; kendi başınıza bırakmayın. Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da hiç idrar çıkmaması olursa 112'yi arayın. İleri yaşta susuzluk hissi geç gelir; ne kadar sıvı gerektiğini yaşlılıkta su ve sıvı yazısında anlattık.
Haşlanmış baklagili porsiyonlayıp saklamak için düdüklüde kuru fasulye ve nohut yazısına bakın.
Birkaç günde bitmeyecek yemeği hangi kaplarda ve nasıl dondurabileceğinizi dondurucuya hangi yemekler atılır yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Dün akşam ocakta unuttuğum yemeği sabah ısıtıp yiyebilir miyim?
Önermiyoruz. Gece boyunca oda sıcaklığında bekleyen yemekte mikroplar çoğalabilir ve bazılarının bıraktığı zararlı maddeler ısıtmayla yok olmaz. Kokusu ve görünüşü normal olsa da bu risk değişmez. Özellikle etli, tavuklu, pilavlı ya da yumurtalı yemekleri dökmek, ileri yaşta mide-bağırsak hastalığı geçirmekten daha az zararlıdır.
Şeker hastasıyım; dolapta bekleyen yemek benim için daha mı riskli?
Şeker hastalığı, özellikle kan şekeri dengesizse, bedenin mikroplara karşı direncini azaltabilir. Bozulmuş yemekten kaynaklanan kusma ve ishal, ilaç ve yemek düzenini de bozar. Bu yüzden saklama kurallarına biraz daha sıkı uyun. İshal ya da kusma olursa ilaçlarınızı nasıl alacağınızı hekiminize sorun.
Tek yaşıyorum; bir tencere yemeği bir haftada bitirebilir miyim?
Bir haftalık süre buzdolabı için uzundur. Tencereyi pişirdiğiniz gün, soğuyunca küçük porsiyonlara bölün. Birkaç gün içinde yiyeceklerinizi dolaba, kalanını dondurucuya koyun ve her porsiyonu ihtiyaç oldukça çözün. Böylece hafta boyunca hem çeşit yapabilir hem de dolapta uzun süre bekleyen yemek birikmez.
Pilavı ertesi gün ısıtmak tehlikeli mi?
Pişmiş pilav ve makarna, tezgâhta uzun süre beklerse bazı mikroplar için uygun bir ortamdır. Pilavı soğuyunca bekletmeden küçük bir kaba alıp dolaba koyarsanız ve kısa süre içinde bir kez, iyice ısıtarak yerseniz risk azalır. Tezgâhta saatlerce kalmış pilavı ısıtarak kurtarmaya çalışmayın.