Düdüklüde kuru fasulye ve nohut tarifi: ıslatma ve pişirme
Düdüklüde kuru fasulye pişirmek için taneyi bir gece, yaklaşık 8–12 saat soğuk suda ıslatın, suyunu dökün, taneyi yıkayın. Tencereye taneyi ve üstünü iki parmak geçecek su koyun; düdük öttükten sonra kısık ateşte kuru fasulyeyi 15–20, nohudu 20–30 dakika pişirin. Buhar kendi kendine insin, sonra kapağı açın.
Kuru fasulye ve nohut neden ıslatılır?
Islatmak taneye su çektirir; pişme süresi kısalır, tane eşit yumuşar ve kabuğu daha az çatlar. Islatma suyunu dökmek, tanenin bir kısım şekerlerini de götürür; bu şekerler bağırsakta gaz yapan maddeler arasındadır.
Islatmanın bir güvenlik yanı da var. Kırmızı fasulye başta olmak üzere kuru fasulye taneleri, çiğken lektin adlı bir madde taşır. İngiltere'de yaklaşık 13 yıl içinde bildirilen 50 zehirlenme şüphesini inceleyen bir çalışmada, belirtiler bulantı, kusma ve ishaldi ve yemekten birkaç saat sonra başlıyordu. Bu olayların birçoğunda tane çiğ yenmiş ya da yetersiz ısıyla pişirilmişti. Yazarlar, iyice ıslatılmış tanenin iyice pişirilmesiyle bu maddenin etkisiz hâle geldiğini yazar. Düdüklü tencere bu işi kısa sürede yapar.
Malzemeler (4 porsiyon)
- 2 su bardağı kuru fasulye ya da nohut
- 1 büyük kuru soğan
- 1 adet domates ya da yarım yemek kaşığı salça
- 2 yemek kaşığı zeytinyağı
- 1 defne yaprağı, yarım çay kaşığı kimyon, karabiber
- Sıcak su (ıslatma suyu değil)
- Tuz: pişmenin sonunda, tadına bakarak
Kuru fasulye ve nohut kaç saat ıslatılır?
Kuru fasulye için bir gece, yaklaşık 8–12 saat yeterlidir. Nohut daha sert olduğu için 12 saate yakın ıslatın. Taneyi geniş bir kaba alıp soğuk su ekleyin; suyun seviyesi tanenin üç dört parmak üstünde olsun, çünkü tane şiştikçe su azalır. Hava sıcaksa kabı buzdolabına koyun. Islatma bitince suyu dökün ve taneyi bol suyla yıkayın.
Unuttunuz mu? Taneyi tencereye alın, üstünü geçecek su koyup iki üç dakika kaynatın, ocağı kapatıp kapağı kapalı bir saat bekletin, suyunu dökün. Bu hızlı ıslatma, gece ıslatmanın yerini tutar.
Düdüklüde kuru fasulye nasıl pişirilir?
- Soğanı kavurun. Düdüklünün içinde zeytinyağını ısıtın, ince doğranmış soğanı rengi dönene kadar ağır ağır kavurun. Domatesi ya da salçayı ekleyip bir iki dakika çevirin. Taneleriniz geç yumuşuyorsa domatesi ve salçayı son adıma bırakın.
- Taneyi ekleyin. Islatılıp yıkanmış taneyi, defne yaprağını ve kimyonu koyun.
- Suyu ölçün. Üstünü iki parmak geçecek kadar sıcak su ekleyin. Tencereyi en çok yarısına kadar doldurun; baklagil pişerken köpürür.
- Kapağı kapatın. Düdük ötene ya da gösterge yükselene kadar yüksek ateşte tutun, sonra ateşi kısın.
- Süreyi tutun. Kuru fasulyeyi 15–20, nohudu 20–30 dakika pişirin. Eski ve kuru tanelerde süre uzayabilir.
- Buharı kendi kendine indirin. Ocağı kapatın, tencereyi yerinde bırakın. Gösterge inene kadar, çoğu zaman 10–15 dakika, kapağı zorlamayın.
- Kontrol edin. Bir taneyi iki parmağınızla sıkın; kolayca eziliyorsa olmuştur. Sertse kapağı kapatıp birkaç dakika daha pişirin.
- Tuzu şimdi ekleyin. Kapağı açık, kısık ateşte beş dakika kaynatın; tuzu bu sırada tadına bakarak atın.
Kuru fasulye neden pişmez, nohut neden sert kalır?
- Tane eskidir: Yıllarca dolapta kalan tane su çekmez. Paketteki tarihe bakın, açık bakliyatı az alın.
- Erken asit eklenmiştir: Domates, salça ve limon başta konduğunda bazı taneler geç yumuşar. Sert kalıyorsa salçayı tane piştikten sonra ekleyin.
- Su serttir: Kireçli suda pişme uzar. Islatma ve pişirme için arıtılmış su kullanabilirsiniz.
- Yavaş pişiriciye güvenmeyin: Düşük ısıda saatlerce pişirmek tanenin yumuşamasını sağlasa da yukarıdaki maddenin etkisizleşmesi için yeterli ısıya ulaşmayabilir. Önce iyice kaynatın.
Düdüklü tencere kullanırken nelere dikkat edilmeli?
- Her kullanımdan önce contanın çatlak ya da gevşek olmadığına, buhar deliğinin tıkalı olmadığına bakın. Baklagil kabuğu deliği tıkayabilir.
- Tencereyi yarısından fazla doldurmayın.
- Buhar inmeden kapağı açmaya zorlamayın, tencereyi soğuk suyun altına tutmayın. Buharın kendi kendine inmesini bekleyin.
- Kapağı açarken yüzünüzü ve elinizi buharın çıkacağı yerden uzak tutun. Buhar yanığında yanan yeri hemen serin akan suyun altına tutun; yanık genişse ya da yüzdeyse 112'yi arayın.
Kimler dikkat etmeli?
Kuru baklagil lif ve bitkisel protein bakımından zengindir; uzun yaşamla ilişkisi baklagiller ve uzun yaşam yazısında. Böbrek hastalığınız varsa baklagilin potasyum ve fosfor içeriği önem kazanır; hangi sıklıkta yiyebileceğinizi diyetisyeninize danışın. Çiğneme ya da yutma güçlüğünüz varsa taneyi birkaç dakika fazla pişirip çatalla ezin ya da çorba kıvamına getirin; bütün nohut tanesi boğaza kaçabilir. Yutarken sık öksürüyorsanız hekiminize söyleyin, lokma takılıp nefes alınamıyorsa 112'yi arayın. Gaz şikâyetiniz varsa porsiyonu küçük başlatın, kimyon ekleyin ve ıslatma suyunu mutlaka dökün. Lifin bağırsağa etkisi lif ve bağırsak sağlığı yazısında anlatılıyor. Bir kâse kuru fasulye pilavla birlikte doyurucu bir öğündür; proteinli diğer Türk yemekleri protein içeren Türk yemekleri yazısında.
Fazlasını küçük kaplarda dondurabilirsiniz. Saklama düzeni için tek kişilik mutfak planı sayfasına bakın.
Haşlanmış baklagili suyuyla dondurmanın adımları dondurucuya hangi yemekler atılır yazısında.
Sık sorulan sorular
Islatmayı unuttum; kuru fasulyeyi doğrudan düdüklüde pişirebilir miyim?
Pişirebilirsiniz, ama süre belirgin uzar ve taneler eşit yumuşamayabilir. Yazıdaki hızlı ıslatma yolunu deneyin: iki üç dakika kaynatıp bir saat bekletin, suyunu dökün. Islatılmamış taneyi pişirecekseniz tam yumuşadığından emin olmadan sofraya getirmeyin; yarı pişmiş tane bulantı ve ishal gibi mide şikâyetlerine yol açabilir.
Kuru fasulye bende çok gaz yapıyor; yine de yemeli miyim?
Gaz, bağırsağın lifi ve tanedeki şekerleri işlemesinin doğal bir sonucudur ve çoğu kişide düzenli yedikçe azalır. Islatma suyunu dökün, küçük porsiyonla başlayın, kimyon ekleyin. Gazla birlikte şiddetli karın ağrısı, dışkılama düzeninde uzun süren değişiklik ya da kanama varsa hekiminize başvurun.
Böbrek hastasıyım; nohut ve kuru fasulye yiyebilir miyim?
Baklagil potasyum ve fosfor taşır; böbrek hastalığının evresine göre bunlar sınırlanabilir. Islatma ve haşlama suyunu dökmek gibi mutfak yollarının sizin için yeterli olup olmadığı da tahlillerinize bağlıdır; kendi başınıza karar vermeyin. Hangi sıklıkta ve ne kadar yiyebileceğinizi tahlillerinizi bilen hekiminize ve diyetisyeninize danışın.
Konserve nohut kullanırsam ıslatmaya gerek kalır mı?
Konserve nohut ve fasulye önceden pişirilmiştir; ıslatma gerekmez. Ancak çoğunun suyu tuzludur. Kavanozun ya da kutunun suyunu dökün, taneleri süzgeçte bol suyla yıkayın ve yemeğe ayrıca tuz atmadan önce tadına bakın. Etiketteki tuz satırına göz atmak, tansiyonu olanlar için iyi bir alışkanlıktır.