Günlük hayat

Mercimek çorbası tarifi: proteini artırmanın kolay yolu

Mercimek çorbası; kırmızı mercimek, soğan, havuç, zeytinyağı ve suyla yarım saatte pişer. Proteinini artırmak için tencereye bir avuç daha mercimek koyabilir, çorbayı yoğurtla terbiye edebilir ya da üstüne haşlanmış nohut ekleyebilirsiniz. Servis ederken sıkılan limon, mercimekteki demirin emilimine yardım eder. Aşağıdaki tarif dört kişiliktir.

Son güncelleme:

Mercimek çorbası tarifi: proteini artırmanın kolay yolu

Mercimek çorbası için malzemeler (4 kişilik)

  • 1 su bardağı kırmızı mercimek
  • 1 orta boy kuru soğan
  • 1 orta boy havuç
  • 1 küçük patates (isteğe bağlı; kıvam verir)
  • 2 yemek kaşığı zeytinyağı
  • 6 su bardağı sıcak su
  • 1 çay kaşığı kimyon, yarım çay kaşığı karabiber
  • Yarım çay kaşığı tuz (damak tadınıza ve tuz sınırınıza göre)
  • Servis için limon, pul biber, kuru nane

Mercimek çorbası nasıl yapılır?

  1. Mercimeği süzgeçte, suyu berraklaşana kadar yıkayın. Bu, köpüğü azaltır; gaz şikâyetine de yardımı olabilir.
  2. Soğanı, havucu ve patatesi küçük küçük doğrayın.
  3. Tencerede zeytinyağını ısıtın, soğanı yumuşayana kadar çevirin. Havuç ve patatesi ekleyip iki dakika daha karıştırın.
  4. Mercimeği ve sıcak suyu ekleyin. Kaynayınca üstte biriken köpüğü kaşıkla alın.
  5. Kapağı aralık, kısık ateşte 25–30 dakika pişirin. Mercimek dağılmış, havuç yumuşamış olmalı.
  6. Tuzu ve baharatı sona doğru ekleyin. Pürüzsüz kıvam istiyorsanız el blenderinden geçirin; taneli seviyorsanız olduğu gibi bırakın.
  7. Kaselere alın, limon sıkın. Üstüne az zeytinyağında yakılmış pul biber ve nane gezdirebilirsiniz.

Çorba koyu geldiyse sıcak suyla açın; sulu kaldıysa kapağı açık birkaç dakika daha kaynatın. Çok sıcak servis etmeyin; ağız ve yemek borusu yanıkları ileri yaşta daha kolay olur.

Mercimek çorbasının proteini nasıl artırılır?

Bir kase sade mercimek çorbası tek başına öğün yerine geçecek kadar protein vermez. Küçük eklemelerle fark yaratabilirsiniz:

  • Mercimeği artırın: Aynı suya bir su bardağı yerine bir buçuk su bardağı mercimek koyun, patatesi çıkarın. Çorba koyulaşır, protein artar.
  • Yoğurtla terbiye edin: Bir kase yoğurdu bir kepçe ılık çorbayla açın, tencereye yavaşça katın ve kaynatmadan ocaktan alın.
  • Üstüne nohut ekleyin: Her kaseye iki yemek kaşığı haşlanmış nohut hem protein hem çiğnenecek bir şey katar.
  • Tavuklu yapın: Suyun yarısı yerine tuzsuz tavuk suyu kullanın, içine didiklenmiş haşlanmış tavuk ekleyin.
  • Yumurta sarısıyla terbiye: Yumurta sarısını limon suyuyla çırpın, ılık çorbayla açıp tencereye ekleyin. Ardından çorbayı karıştırarak bir taşım kaynatın; yumurta iyice pişmiş olmalı.
  • Yanını tamamlayın: Bir dilim tam buğday ekmeği üstüne lor ya da beyaz peynir, yanında bir bardak ayran.

Başka hangi yemeklerin proteini yüksek, görmek isterseniz proteini yüksek Türk yemekleri listesine bakın.

50 yaşından sonra mercimek çorbası neden iyi bir seçim?

Uluslararası bir uzman grubunun hazırladığı PROT-AGE raporu, 65 yaş üstü kişilerin kasını koruması için günde kilo başına en az 1,0–1,2 gram protein almasını önerir. Böbrek hastalığınız varsa bu sayı sizin için geçerli olmayabilir; protein miktarınızı hekiminiz belirler. İştahı azalan, eti çiğnemekte zorlanan biri için bu miktara ulaşmak kolay değildir. Çorba burada işe yarar: yumuşaktır, sıcaktır, kaşıkla yenir. Günlük ihtiyacın nasıl hesaplandığını yaşlılıkta protein ihtiyacı yazısında bulabilirsiniz.

Baklagillerin uzun vadeli yararına dair izlem çalışmaları da var. Japonya, İsveç, Yunanistan ve Avustralya'da 70 yaş üstü 785 kişinin yedi yıla kadar izlendiği bir çalışmada, günlük baklagil tüketimindeki her 20 gramlık artış yüzde 7–8 daha düşük ölüm riskiyle ilişkili bulundu. Yirmi sekiz izlem çalışmasını bir araya getiren daha yeni bir derlemede ise baklagili en çok yiyenlerde kalp-damar hastalığı, en az yiyenlere göre yüzde 8 daha az görüldü; yazarlar kanıt gücünü düşük olarak derecelendirdi. Bunlar gözleme dayanır, baklagilin tek başına koruduğunu kanıtlamaz. Konunun bütününü baklagiller ve uzun yaşam yazısında ele aldık.

Mercimek çorbasına limon neden sıkılır?

Yalnız tat için değil. Mercimek gibi baklagillerde ve tahıllarda bulunan fitat adlı madde, demirin bağırsaktan emilimini azaltır. Klasik bir insan çalışması, öğüne eklenen C vitamininin bu engelleyici etkiyi belirgin biçimde azalttığını gösterdi. Limon, maydanoz ve yanına koyacağınız domates ya da biber salatası C vitamini getirir. Çayı yemekle birlikte değil, bir süre sonra içmek de aynı nedenle önerilir.

Tuz ve hazır bulyon konusunda neye dikkat edilmeli?

Hazır et ve tavuk bulyonları oldukça tuzludur; en rahatı hiç kullanmamaktır, kullandıysanız ayrıca tuz atmayın. Tadı tuzla değil kimyon, nane, pul biber, sarımsak ve limonla zenginleştirin. Tansiyonunuz yüksekse ya da hekiminiz tuz sınırı koyduysa çorbayı tuzsuz pişirip herkesin kendi kasesine tuz atmasını sağlamak pratik bir yoldur.

Mercimek çorbası nasıl saklanır?

Çorbayı ocaktan aldıktan sonra iki saat içinde buzdolabına koyun; ağzı kapalı kapta iki üç gün içinde tüketin. Kokusu ya da görüntüsü değiştiyse yemeyin. Daha uzun saklamak için porsiyonluk kaplarda dondurun. Yeniden ısıtırken yalnız yiyeceğiniz kadarını alın ve fokurdayana kadar kaynatın. Yoğurtlu ya da yumurtalı terbiyeyi dondurmadan önce değil, ısıttıktan sonra ekleyin. Tek başına yaşıyorsanız bir tencere çorba, haftanın birkaç akşam yemeğini kolaylaştırır.

Kimler dikkat etmeli?

  • Böbrek hastalığı olanlar: Protein, potasyum ve fosfor sınırı olabilir. Mercimeği ve yukarıdaki protein eklemelerini hekiminize ve diyetisyeninize danışmadan artırmayın.
  • Yutma güçlüğü olanlar: Çorbanın kıvamını hekim ve ilgili terapist belirler; taneli ya da çok sulu çorba herkese uygun olmayabilir.
  • Şeker hastalığı olanlar: Patatesi çıkarın, yanındaki ekmeği bir dilimle sınırlayın; porsiyonu diyetisyeninizle planlayın.
  • Gaz ve şişkinlik yaşayanlar: Mercimeği iyice yıkayın, köpüğünü alın, kimyonu eksik etmeyin ve küçük kaseyle başlayın.

Tek başınıza yaşıyorsanız çorbayı bölüp saklamanın düzenini tek kişilik mutfak planı sayfasında anlattık.

Çorbayı daha az tuzla tatlandırmak için hangi baharatın hangi yemeğe yakıştığına tuz yerine ne kullanılır yazısından bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Babam 80 yaşında ve az yiyor; mercimek çorbası tek başına öğün olur mu?

Sade hâliyle yetmez, ama zenginleştirirseniz olur. Çorbayı koyu pişirin, yoğurtla terbiye edin ya da içine didiklenmiş tavuk ekleyin; yanına peynirli bir dilim ekmek koyun. Az yiyen biri için küçük ama yoğun kase, büyük ve sulu kaseden daha işe yarar. İştahsızlık haftalarca sürüyorsa hekimine haber verin.

Kırmızı mercimek mi, sarı mercimek mi kullanmalıyım?

İkisi de kabuğu alınmış mercimektir ve çabuk dağılır; çorba için ikisi de uygundur. Kırmızı mercimek biraz daha çabuk pişer, sarı mercimek daha koyu bir kıvam verir. Yeşil mercimek kabukludur, daha liflidir ve taneli kalır; süzme çorbadan çok sebzeli, taneli çorbalara yakışır. Evde hangisi varsa onunla başlayabilirsiniz.

Mercimek çorbası gaz yapıyor, ne yapabilirim?

Mercimeği suyu berraklaşana kadar yıkayın ve kaynarken çıkan köpüğü alın. Kimyon ve nane geleneksel olarak bu yüzden eklenir. Küçük bir kaseyle başlayıp porsiyonu günler içinde büyütün. Kabuksuz kırmızı mercimek, kabuklu yeşil mercimeğe göre genellikle daha rahat sindirilir. Şikâyet her seferinde ağrıyla birlikteyse hekiminize danışın.

Çorbaya un ve tereyağı koymasam olur mu?

Olur. Bu tarifte un yok; kıvamı mercimeğin kendisi ve havuç veriyor. Tereyağı yerine zeytinyağı kullanmak, doymuş yağı azaltmanın kolay bir yoludur. Tereyağının kokusunu özlüyorsanız üstüne gezdireceğiniz pul biberli sosu yarım tatlı kaşığı tereyağıyla yapabilirsiniz; tadı verir, miktar küçük kalır. Kolesterolünüz yüksekse yağ seçimini hekiminiz ve diyetisyeninizle de konuşun.

Kaynaklar

  1. Bauer J ve ark. Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. J Am Med Dir Assoc. 2013.
  2. Darmadi-Blackberry I ve ark. Legumes: the most important dietary predictor of survival in older people of different ethnicities. Asia Pac J Clin Nutr. 2004.
  3. Viguiliouk E ve ark. Associations between dietary pulses alone or with other legumes and cardiometabolic disease outcomes: an umbrella review and updated systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. Adv Nutr. 2019.
  4. Hallberg L, Brune M, Rossander L. Iron absorption in man: ascorbic acid and dose-dependent inhibition by phytate. Am J Clin Nutr. 1989.

İletişim

Uzun yaşam için beslenmenizi birlikte planlayalım mı?

Beslenmenizle ilgili sorunuzu arayarak ya da WhatsApp'tan yazarak iletebilirsiniz. Görüşmeler Bayraklı'daki ofiste ya da çevrim içi yapılır.