Kalp-damar riski olanlar için beslenme

Kalp-damar hastalığı çoğunlukla damar duvarında yıllar içinde biriken yağlı plaklarla başlar. Plak damarı daraltır ya da yırtılıp pıhtıya yol açarak kalp krizi ve inmeye neden olabilir.

Bu süreci hızlandıran etkenler bilinir: yüksek LDL kolesterol, yüksek tansiyon, diyabet, sigara, fazla kilo, hareketsizlik ve ailede erken yaşta kalp hastalığı. Beslenme bu etkenlerin çoğunu etkiler.

İspanya'daki PREDIMED çalışmasında riski yüksek 7.447 kişide Akdeniz beslenmesine zeytinyağı ya da kuruyemiş eklenmesi, kalp krizi, inme ve kalp ölümü toplamını yaklaşık %30 azalttı.

Kolesterol değerleri ne anlatır?

LDL kolesterol, damar duvarına yağ taşıyan parçacıktır ve plak oluşumuyla en yakından ilişkili değerdir. HDL kolesterol fazla yağı karaciğere geri taşır. Trigliserit kandaki yağın başka bir türüdür ve şeker, rafine tahıl ve alkol fazlalığıyla yükselir. Tereyağı, kuyruk yağı ve yağlı et gibi doymuş yağların yerine zeytinyağı ve kuruyemiş koymak LDL'yi düşürür. Yulaf ve baklagillerdeki suda çözünen lif de LDL'yi azaltmaya yardım eder.

Tuz ve tansiyon

Tuzun büyük kısmı tuzluktan gelmez. Ekmek, peynir, zeytin, turşu, salça, hazır çorba ve işlenmiş et Türk sofrasında başlıca tuz kaynaklarıdır. Randomize çalışmalarda tuzu azaltmak tansiyonu düşürdü ve etki tansiyonu yüksek olanlarda daha belirgindi. Potasyumdan zengin sebze, meyve ve baklagil de tansiyonu dengelemeye yardım eder. Böbrek hastalığı olanlarda ve bazı tansiyon ilaçlarını kullananlarda potasyum alımı hekimce izlenir.

Aile öyküsü ne anlama gelir?

Anne, baba ya da kardeşte erken yaşta kalp hastalığı görülmesi riskin arttığını gösterir. Erken yaş, erkeklerde genellikle 55, kadınlarda 65 yaşından önce kabul edilir. Ailesel yüksek kolesterol gibi kalıtsal durumlarda beslenme tek başına yetmez ve ilaç tedavisi gerekebilir. Bu durumda beslenme, hekimin önerdiği tedaviyle birlikte sürdürülür.